Verdere aanscherping van chloraat en perchloraat grenswaarden in voedingsmiddelen vraagt om maatregelen

Snel naar:

• Wat zijn chloraat en perchloraat en waar komen ze vandaan?
• Invloed op de werking van de schildklier en gezondheidsrisico’s
• Veranderingen in de wetgeving
• Gebruik van technische hulpstoffen, additieven en reiniging & desinfectie om gehaltes te verlagen
• Levering ultralaag kaliumhydroxide en natriumhydroxide door In2Food

Invloed op de werking van de schildklier en gezondheidsrisico’s
 

Chloraat en perchloraat zijn onder andere endocriene stoffen; deze stoffen beïnvloeden de werking van de klieren. Chloraat en perchloraat kunnen de opname van jodium in de schildklier verstoren. Jodium is een essentieel mineraal dat nodig is voor de aanmaak van schildklierhormonen, die onder andere de stofwisseling, de groei en de ontwikkeling van het zenuwstelsel reguleren. Een tekort aan jodium kan leiden tot een vergrote schildklier, een verminderde schildklierfunctie, een vertraagde groei en met name bij baby’s en kinderen tot een verminderde intelligentie. 

De gezondheidsrisico’s van chloraat en perchloraat hangen af van de hoeveelheid en de duur van de blootstelling, de jodiuminname en de gevoeligheid van de persoon. Naast chloraat en perchloraat zijn er ook nog andere endocriene stoffen die van invloed zijn op de schildklieren: nitraat en thiocyanaat.  Er is nog onvoldoende bekend op dit moment wat de gezamenlijke impact is van deze stoffen op de gezondheid van de mens. Er wordt continue onderzoek gedaan naar de gevolgen wat zal resulteren tot een nog verdere aanscherping van de blootstellingsnormen. 

Kwetsbare doelgroepen

Sommige mensen zijn extra kwetsbaar voor de negatieve effecten van chloraat en perchloraat, omdat ze een hogere behoefte aan jodium en/of een lagere jodiuminname hebben. Het gaat onder andere om zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, zuigelingen, baby’s, peuters, kinderen, ouderen, mensen met een schildklieraandoening, mensen met een jodiumtekort, vegetariërs en veganisten. Voor deze groepen is het belangrijk om voldoende jodiumrijke voedingsmiddelen te consumeren, zoals zeevis, zeewier, eieren, zuivelproducten en gejodeerd zout. 

Voor zuigelingen is melkpoeder, waarin chloraat en perchloraat zit, (mogelijk) de enige voedingsbron. Een zuigeling wordt blootgesteld in de kritieke stadia van de ontwikkeling en is mogelijk nog niet in staat om schadelijke stoffen goed te verwerken. Daarnaast hebben jonge kinderen met een licht tot matig jodiumtekort een kleiner zuiverings-mechanisme in het lichaam. Daarom is het belangrijk om de inname van chloraat en perchloraat zo veel mogelijk te beperken, wat ondersteund wordt een steeds strengere wet- en regelgeving. 

Veranderingen in de wetgeving 

Om de consument te beschermen tegen de mogelijke schadelijke gevolgen van chloraat en perchloraat, heeft de Europese Commissie in 2020 en 2023 de wetgeving aangescherpt die de maximale gehaltes van deze stoffen in voedingsmiddelen vaststelt. Deze wetgeving is gebaseerd op de wetenschappelijke adviezen van de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dit heeft betrekking op honderden levensmiddelen die hun oorsprong vinden in de natuur. Een overzicht van deze producten is gepubliceerd in de Europese verordeningen: 

Bekijk de Europese verordening voor Chloraat
Bekijk de Europese verordening voor Perchloraat 

Nieuwe grenswaarden

De huidige grenswaarden (vastgesteld in juni 2020) voor chloraat zullen volgens de huidige verordening voor juni 2025 verder worden aangescherpt. Door huidig onderzoek en nieuwe inzichten is de verwachting dat de grenswaarden voor perchloraat ook nog verder aangescherpt worden. In de bovenstaande Europese verordeningen staan de huidige grenswaarden weergegeven per productcategorie.  

De wetgeving verplicht de EU-lidstaten om de aanwezigheid van chloraat en perchloraat in voedingsmiddelen te monitoren en te rapporteren. Uit de metingen door bedrijven en overheidscontroles blijkt dat in Nederland de huidige in verschillende producten nog regelmatig wordt overschreden. En dit terwijl de grenswaarden dus de aankomende tijd nog aanzienlijk zullen worden aangescherpt.  

Gebruik van technische hulpstoffen, additieven en reiniging & desinfectie om gehaltes te verlagen 

Zoals benoemd zitten chloraat en perchloraat overal in. Het is daarom belangrijk om te kijken in welke stappen in het productieproces van voedingsmiddelen men invloed heeft op het gehalte van chloraat en perchloraat. Gras, veevoeding en nog andere grondstoffen bevatten chloraat en perchloraat en zijn niet direct te beïnvloeden.

Ierland als voorbeeld

Ierland is een goed voorbeeld van een land dat gericht kijkt naar die componenten waarop wel invloed kan worden uitgeoefend. De noodzaak om dit proces aan te pakken is groot, omdat Ierland levert aan diverse internationale klanten binnen en buiten Europa. Deze afnemers eisen dat de gehaltes innen de gestelde waarden blijven.  

De Ierse overheid en en het bedrijfsleven zijn gestart met het onderzoeken en analyseren van de zuivelproductstromen. Chloraat werd gedetecteerd in verschillende voedselgroepen, waaronder zuivelproducten zoals melk, yoghurt en wei. Er werd vastgesteld dat chloraat de zuivelproductie- en verwerkingsketen binnenkomt via: 

• Natuurlijke grondstoffen 
• Technische hulpstoffen en additieven 
• Chloorhoudende reinigings- en desinfectiemiddelen 
• Het gebruik van gechloreerd water 

Daarom is in Ierland sinds januari 2021 een verbod van kracht op het gebruik van chloorhoudende reinigings-en desinfectiemiddelen op boerderijen en verwerkingsfabrieken om de gehaltes van chloraat en perchloraat in zuivelproducten te verlagen. Daarnaast worden nu technische hulpstoffen en additieven met een laag chloraat- en perchloraatgehalte toegepast.  Residuen van chloraat en perchloraat zijn nog wel aanwezig in voedingsmiddelen, maar de gehaltes liggen beduidend lager dan de huidig gestelde normen.  

Door de juiste stoffen te gebruiken, kan de vorming van chloraat en perchloraat worden beperkt. Daarnaast kunnen alternatieve reinigings- en desinfectiemethoden helpen om de ophoping van deze stoffen te voorkomen, zonder concessies te doen aan hygiëne en voedselveiligheid. Dit is niet alleen essentieel voor het naleven van de nieuwe grenswaarden, maar ook om voorbereid te zijn op de verdere aanscherping van chloraat en perchloraat grenswaarden. 

De rol van technische hulpstoffen en additieven 

Technische hulpstoffen worden gebruikt worden om de kwaliteit, houdbaarheid of de veiligheid van een voedingsmiddel te verbeteren, maar vormen zelf geen onderdeel van het eindproduct. Additieven zijn stoffen die aan een voedingsmiddel worden toegevoegd om de smaak, kleur, textuur of conservering te beïnvloeden. Beiden kunnen verontreinigd zijn met chloraat en perchloraat en dus terecht komen in de voedingsmiddelen.   

Zo bevatten natriumhydroxide en kaliumhydroxide een hoog chloraat gehalte. Natronloog en kaliloog zijn oplossingen van respectievelijk kaliumhydroxide en natriumhydroxide en worden veelal ingezet als technische hulpstof om pH te sturen en bevatten een hoog chloraat gehalte. Deze producten zijn met een laag chloraatgehalte beschikbaar en toe te passen. Ultralaag chloraat natriumhydroxide en kaliumhydroxide hebben de grootste impact op het chloraatgehalte in het eindproduct wanneer deze ingezet worden als technische hulpstof.  

Verminderen van chloraat en perchloraat bij reiniging en desinfectie 

Hoewel na het reinigingsproces gespoeld wordt met water, is ook deze stap van invloed op de stapelwaarden. Door een laag percentage loog te gebruiken (1 tot 2%) in het reinigingsproces en daarna te spoelen met water, wordt het risico op opbouw van chloraat en perchloraat beperkt.

Bij desinfectie kunnen producten zonder natriumhypochloriet en/of chloordioxide worden ingezet voor het desinfecteren van het (proces) water waardoor het chloraat- en perchloraatgehalte in voeding wordt beperkt. Dit is bijvoorbeeld perazijnzuur (SynQ Red Des Oxi+) en waterstofperoxide (SynQ Red Des Oxi).  

Levering ultralaag kaliumhydroxide en natriumhydroxide door In2Food  

In2Food biedt, als  leverancier in de Benelux, deze ultralaag chloraatproducten aan: 

• Kaliumhydroxide (kaliloog)  
• Natriumhydroxide (natronloog) 

Daarnaast is het mogelijk om een mengsel van deze producten op maat samen te stellen, afgestemd op de specifieke wensen van de klant. De ultralaag chloraatproducten zijn ontwikkeld om te voldoen aan de hoogste veiligheids- en kwaliteitsnormen en zijn speciaal geschikt voor toepassingen waar minimale chloraatresiduen essentieel zijn voor voedselveiligheid en kwaliteitsborging. 

De ultralaag chloraatproducten zijn leverbaar in verschillende verpakkingsopties, zoals CAN’s, IBC’s en Variboxen, zodat ze gemakkelijk geïntegreerd kunnen worden in uiteenlopende productieprocessen. Elke levering is uiteraard voorzien van de benodigde specificaties en certificeringen, waaronder FSSC 22000 en Koosjer.  

Meer informatie over ultralaag chloraatproducten?

Neem contact op